Çok dilli çocuklara dil aktarımı ya da ana dili aktarımı yapmak özveri, motivasyon ve süreklilik isteyen bir süreç. Yurt dışında yaşayan pek çok ailenin en büyük sorunlarından biri ”çocuğumuz Türkçe öğrensin istiyoruz ama devamlı Türkçe konuşmayı başaramıyoruz”. Bunun dışında çocuğuna Türkçe değil ama başka bir dil aktarmak isteyen anne babaların da bu dili aktarma konusunda nasıl süreklilik sağlayacaklarına dair soruları var. Bu yazıda çocuğunuzun dengeli bir iki dilli/çok dilli olmasını sağlamanız için 10 yöntemden bahsettim.

Bu konuyla ilgili çok dilli çocukların anne babalarından gelen bazı mesajlar. Kendini bunlardan biri olarak görüyor musun?

  • Çocuğum evde ve benimle İngilizce, okulda ve babasıyla Fransızca konuşuyor. İkisini de anlıyor ve yeterli konuşuyor ama Türkçe’de çok geri kaldık. Eşimle ben İngilizce konuşuyoruz. O yüzden İngilizce konuşmak bana kolay geldi ve tembellik yaptım.
  • Kızım henüz 2 yaşında. Ben Türkçe konuşmaya çabalasam da etrafımdaki herkes İngilizce konuştuğu icin açıkçası ben Türkçe konuşmaya çekiniyorum. 
  • Kendimi çocuğumla Türkçe konuşmaya motive etme konusunda zorlanıyorum. Çünkü benimle sadece Almanca iletişim kuruyor.
  • Oğlum 24 aylık. Ben ve eşim son 10 yıldır ABD’de yaşıyoruz. Çocuğumuzla Türkçe konuşmak istesek de kendimizi hep İngilizce konuşurken buluyoruz. Bu doğal olarak oğlumun Türkçesini çok kötü anlamda etkiliyor. Onunla Türkçe konuşmak için nasıl daha motive olabiliriz?

Çok dilli çocuğuma nasıl dil aktarımı yapabilirim? Türkçe ya da başka bir dili konuşmada devamlılık ve motivasyon için yöntemler.

DİL AKTARIMI İÇİN ANA DİLİ ya da AZINLIK DİLİNDE MOTİVASYON ve SÜREKLİLİK

Çok dilli çocuğu olan anne babaların en büyük sorunlarından biri kendi dillerini ya da aktarmak istedikleri dilleri konuşmaktaki motivasyon ve süreklilikleri. Biz uzmanlar her ne kadar ‘’kendi dilinizi konuşun’’ ‘’bol bol konuşun’’ ‘’sürekli konuşun’’ desek de bunların her zaman kolay olmadığını da anlamamız gerekiyor.

Ebeveynlik zaten oldukça büyük bir meşguliyetken, gün içinde verimli olmak ve bir şeyi çabuk halletmek çocuğunuza dil öğretme uğraşlarının önüne geçebiliyor. Bu çok normal.

Azınlık dilinde nasıl süreklilik ve motivasyon sağlayabileceğinizi konuşmadan önce neden motivasyon ve sürekliliğe ihtiyacınız var, onu bulalım.

KENDİNİZE ÇOCUĞUNUZUN ÇOK DİLLİ OLMASIYLA İLGİLİ ŞU SORULARI SORUN:

Motivasyon ve süreklilikle ilgili sorusu olan ailelerin öncelikle düşünmesini önerdiğim bir kaç soru var. Bu soruları kendinize sorduktan sonra, inanıyorum ki işiniz daha kolay olacak.

1. ÇOCUĞUM NEDEN BU DİLİ ÖĞRENMELİ YA DA NEDEN ÇOK DİLLİ OLMALI?

Çocuğunuz neden çok dilli olmalı? İki dillilik ya da çok dilliliğin ve farklı dillerde iyi derece iletişim kurmanın önemli getirileri olduğunu düşünüyor musunuz? Sizce çocuğunuz şimdi ve gelecekte farklı dillere hakim olmanın getirilerinden faydalanabilir mi?

Bu soruları kendinize sormanız ve çok dilliliğin yararlarını irdelemeniz sizi kendi dilinizi, azınlık dilini ya da Türkçe’yi çocuğunuzla konuşmanın önemi konusunda motive etmek için önemli bir başlangıç noktası olabilir.

2. ÇOCUĞUM BU DİLİ NE KADAR İYİ ÖĞRENMELİ?

Çocuğunuzun dil hedefleri ne olmalı? Bunu somutlaştırmak çok önemli. Çocuğunuzun ana dilinizi konuşmasını istiyor musunuz? Ne kadar iyi konuşmasını istiyorsunuz? 

Çocuğunuz Türkçe’yi ya da aktarmak istediğiniz başka bir dili sadece anlama seviyesinde mi öğrenmeli yoksa kolayca iletişim kurabilecek ve Türkiye’ye gittiğinizde konuşabilecek seviyede mi? Peki ya sizin ve çocuğunuzun arasındaki iletişim seviyesi nasıl olmalı? Sizin konuştuğunuz diğer dil çocuğunuzla derin ve anlamlı bir ilişki kurmaya yetecek kadar iyi mi?

Örneğin, çocuğunuzun Türkçe’yi öğrenmesini istiyorsunuz. Elinize bir kağıt kalem alın ve çocuğunuzun dil hedeflerini somutlaştırın. Çocuğunuzun Türkçe’de ve diğer dillerdeki seviyesi ne olmalı? Okuma, anlama, yazma ve konuşmaya ayrı ayrı 1 en düşük puan, 5 puan ise ana dili seviyesinde olacak şekilde puan verin.

Bu size her dile için ne kadar sıklıkta ve yoğunlukta odaklanmanız gerektiğini de gösterecektir. 

Ücretsiz indir -> Çocuğunun dil hedeflerini belirle, aile dil strateji bul ve dil planını yapmak için adım at.

3. PEKİ ÇOCUĞUM BU DİLİ ÖĞRENMEZSE NE OLUR?

Bundan birkaç sene sonrasını düşünün ve çocuğunuzun Türkçe’yi konuşamadığı bir senaryo hayal edin. Belki de bu sizin için o kadar önemli olmayacak ya da belki de gerçekten çok üzüleceksiniz ve kötü hissedeceksiniz.

Çocuğunuzun anneanne, babaanne ve dedesiyle Türkçe konuşması, ya da Türkiye’yi ziyarete gittiğinizde oraya da kolayca uyum sağlaması sizin için önemli şeyler mi? Ana dilinizi aktarmanını ve çok dilliliğinin faydalarına inanıyor ve bunu hayatınıza geçirmek istiyor musunuz? 

Bunlar cevaplamanız gereken önemli sorular.

Bu soruları cevapladıktan sonra çocuğunuzun ana diline hakim olması için gereken motivasyonu edinme şansınız yüksek 🙂

ZAYIF ANLARINIZI GÖZLEMLEYİN

Eğer çocuğunuzla Türkçe konuşma motivasyonunuz yoksa ya da onunla Türkçe konuşmayı devamlı unutuyorsanız bunun ne gibi durumlarda olduğunu gözlemleyin. En çok yorgunken mi unutuyorsunuz? Akşamları mı daha zor sabahları mı?Dışardayken mi yoksa evdeyken mi?

Bunları gözlemledikten sonra belki de yapamadığınız değil yapabildiğiniz zamanlara odaklanmak sizin için daha da kolay olacak. Belki de işten geldiğinizde çok yorgun oluyorsunuz ve gerçekten motivasyon bulmakta zorlanıyorsunuz.

Bu durumda iki seçeneğiniz var; ya bu zamanlarda kendinizi motive edecek olanaklar yaratmanız ya da Türkçe konuşmak için daha uygun zamanlara odaklanmanız. Fakat yukarıda da belirttiğim gibi çocuğunuzla ne kadar sıklıkla Türkçe konuşmanız gerektiği hem çocuğunuzun dil hedeflerine hem de çocuğunuzun başka yerlerden Türkçe duyup duymamasına bağlı.

Eğer Türkçeyi konuşan kişi sadece ve sadece sizseniz ve çocuğunuzun dil gelişiminin iyi olmasını istiyorsanız, evet, bu durumda size oldukça fazla iş düşüyor. 

”Çocuğumla Türkçe konuşmaya çekiniyorum”

Bu önemli bir sorun çünkü çocukların iki dilli olabilmesinin önemli etkenlerinden birisi de ebeveyn tutumudur. Eğer anne babalar konuştukları dille ilgili çekince yaşarlar ya da garip hissederlerse bu çocuklarına da yansır. Bu gibi durumlarda çocukların ev dilini dışarda konuşmamak istememeleri de normal. 

Dünya üzerindeki çocukların yarısından fazlası iki dilli. Bir çok çocuk yaşadıkları ülkede konuşulan diller dolayısıyla otomatik olarak çok dilliyken bazı çocuklar da çok dilli ve kültürlü ailelerde yaşadıkları için farklı dilleri konuşuyorlar.

Günümüzde pek çok ülkede başka bir dili konuşmak garip karşılanmıyor, aksine alkışlanıyor. Yaşadığınız ülkenin de özelliklerini göz önünde bulundurarak bunun nasıl karşılanacağını az çok kestirebilirsiniz. Bu durumda Türkçe konuşmak belki başlarda garip gelecek ama motivasyon ve dil hedeflerinizi de düşünerek bu hissin ne kadar önemli olduğunu tekrar gözden geçirin.

Çok dilli olmanın en önemli avantajlarından birisi de kültür ve aileyle olan bağın kopmamasıdır. Çalıştığım pek çok iki dilli çocuğun annesi bunun önemini belirtir. Bunun yanında çok dilliliğin pek çok bilişsel ve ekonomik avantajı da vardır.

Motivasyon ve süreklilikle ilgili sorunlar yaşadığımızda bunları düşünmenin size güç vereceğini düşünüyorum.

Çocuğumu nasıl çok dilli yetiştiririm? Dil aktarımı için 10 kolay yöntem.

ÇOK DİLLİ ÇOCUK YETİŞTİRİRKEN KOLAY DİL AKTARIMI İÇİN 10 ÖNERİ

Çocuğunuzun ana dilini öğrenmesi ve iyi bir şekilde konuşabilmesi için süreklilik önemli.

Şimdi hem sizi hem de çocuğunuzu Türkçe ya da aktarmak istediğiniz başka bir dili konuşmaya motive etmek ve sizi bunu hatırlatarak devamlılık sağlayacak kolayca uygulayabileceğiniz bazı tekniklerden bahsedeceğim.

Bakalım hangileri size uyacak!

1. OLABİLDİĞİNCE ERKEN BAŞLAYIN

Çocuğunuzla Türkçe konuşmaya çocuğunuz hala karnınızdayken bile başlayabilirsiniz. Bu hem size önemli bir alışkanlık yaratacak hem de kendiniz garip hissetmenizi engelleyecektir. Çocuğunuz doğduktan sonra da direk olarak Türkçe konuşmaya başlamak hem işinizi kolaylaştıracak hem de çocuğunuzun ana dili temelinin iyi olmasını sağlayacaktır.

2. EŞİNİZLE VE SİZE YAKIN DİĞER İNSANLARLA İŞ BİRLİĞİ İÇİNDE OLUN

Nasıl bir dil stratejisi ve planına karar verdiğinizden daha önemli olan bunu nasıl devam ettireceğinizdir. Sürekliliğin öneminden zaten bahsetmiştik. Bu sebeple eşiniz ya da çocuğunuzun ve zaman geçirdiğiniz diğer insanların da bu kararınızı bilmesi ve desteklemesi önemlidir. 

Hatta eşler birbirinin dilini bilmiyorsa bunu yavaş yavaş öğrenmeye başlamaları hem aile içindeki dinamiği hem de çocuğun dil ve iletişim becerilerini olumlu yönde etkileyecektir. Bu ayrıca çocuğa o dilin ‘önemli’ olduğu mesajını da verir. 

3. ÇOCUĞUNUZA DA SORUMLULUK VERİN

Çocuklar sorumluluk almayı ve anne babalarının hatalarını yakalamayı severler. Bundan yaralanın.

Çocuğunuza bu konuda sorumluluk verin ve onun ‘dil dedektifi’ olmasını söyleyin. Böylece her ne kadar unutsanız da çocuğunuzun hatırlatmasıyla Türkçe’ye ya da kullanmak istediğiniz dile dönebilirsiniz. 

4. EVİNİZİ DİLLERİNİZLE DONATIN

Kitaplar, posterler, gazeteler, yemek kitapları, aklınıza ne gelirse. Etrafta olabildiğince çok Türkçe olması size yardımcı olacak ve dili canlı tutacaktır. Bunların hakkında konuşmak, etrafta Türkçe yazı görmek, türkçe televizyon izlemek ya da müzik dinlemek dili devamlı besleyecek ve unutulmamasına yardımcı olacaktır.

5. SABAH RUTİNİ OLUŞTURUN

Güne nasıl başladığınız günün gidişatını da belirler. Günün başında kendinizi Türkçe konuşmaya odaklarsanız, ilerleyen saatlerde de işiniz daha kolay olacak.

Sabah okuduğunuz bir paragraf, söylediğiniz ya da dinlediğiniz bir şarkı ya da gün boyu neler yapacağınızdan bahsetme seansının Türkçe olmasına dikkat ederek bunu sağlayabilirsiniz. 

Mesela güne bazı en güzel Türkçe çocuk şarkılarını dinleyerek başlamaya ne dersiniz?

Çift Dilli / Çok Dilli Çocuk Yetiştirmek Facebook Grubuna Katıl!

çift dilli/çok dilli çocuk yetiştirmekle ilgili her şey
Çift dilli/çok dilli çocuk yetiştirmekle ilgili her şey. Bu grupta sorularını sorabilir, deneyimlerini paylaşabilirsin.

6. DİLE AİT YER VE ZAMANLARI BELİRLEYİN

Eğer süreklilik zor ise ve Türkçe konuşmayı unutuyorsanız, yapabileceğiniz şeylerden biri de alan ve zaman belirlemektir. Bunun için evinizin bazı odalarını Türkçe konuşmaya ayırın. Bir diğer yöntem ise, saat kurup ve belli saatleri Türkçe konuşmaya ayırmaktır. 

Eğer çocuğunuzun Türkçe seviyesinin iyi olmasını istiyorsanız tabi ki burada dikkat etmeniz gereken Türkçe konuştuğunuz zamanların hem yeterli olması hem de çocuğunuza farklı konularda dil pratiği sağlamasıdır. (Başka bir dil üzerine çalışıyorsanız da bu o dil için geçerli).

Örneğin eğer sadece mutfakta Türkçe konuşmaya karar verirseniz, ya da sadece yemek saatinde Türkçe konuşmaya karar veririseniz, o sırada konuşulan konuların ne olduğu önemlidir. Eğer sadece yemek hakkında konuşuyorsanız, tahmin edeceğiniz üzere çocuğunuzun o konuda kelime haznesi iyi olacak, fakat başka konuları eksik kalacaktır. 

Dil gelişimi için hem tekrar hem de bağlamda çeşitlilik önemlidir. Bu sebeple dil hedeflerinize göre ne kadar çok tekrar yapmanız ve Türkçe’yi ne kadar fazla sayıda alan ve konu üzerinde kullanacağınızı belirlemeniz iyi olur. 

7. SADECE O DİLİ KONUŞABİLEN OYUNCAKLAR EDİNİN

Bu teknik daha çok çocuğunuzu motive etmek için işe yarar. Çok sevdiği oyuncaklardan bazılarının (kukla ya da bebek gibi) sadece Türkçe konuşabildiğini söylemek çocuğunuzu da türkçe konuşmaya motive edecektir.

Bunun için mesela Türkiye’den gelen bir oyuncağı kullanabilirsiniz.Yaratıcılığınızı kullanın ve çocuğunuza neden o oyuncağın sadece Türkçe konuşup anlayabildiğinden bahsedin.

8. O DİLİ KONUŞAN AKRABA YA DA ARKADAŞLARLA BOL BOL İLETİŞİM KURUN

Çocukların dil öğrenmesindeki iki önemli etken ‘uyaran’ ve ‘ihtiyaç’tır. Özellikle iki dilli çocuklarda azınlık dilinin öğrenilmesinde bunların önemi daha da ortaya çıkar ve bazen bu ihtiyaç ve motivasyonu sağlamak için daha yaratıcı olmak gerekir. 

Çalıştığım annelerden biri şöyle bir anısını anlattı. Çocukları bir gün sorar ‘’anne biz neden evde Türkçe konuşuyoruz, burda başka kimse Türkçe konuşmuyor ki?’’ Bu durumda ne cevap verirdiniz? Bu anne çocuklarına şunu söyledi ‘’Çünkü bizim Türkiye’de çok sevdiğimiz insanlar var. Oraya gittiğimiz zaman eğer Türkçe konuşmazsak bizi asla anlamazlar. Onlarla yemek yiyip oyun oynayamayız.’’ Bu annenin söylediğine göre çocuklar da oradaki insanlarla iletişim halinde olmaktan çok hoşnut oldukları için, yaşları ne kadar küçük olsa da bu cevap onları Türkçe konuşmaya ve öğrenmeye motive etti. 

Türkçe konuşan anneanne, babaanne ve dedeler, Türkiye’deki kuzen ve arkadaşlar çocuğunuz için motivasyon kaynağı olabilir. Bu şekilde dili kullanmaya hem motive olurlar hem de sevdikleri insanlarla başka türlü iletişim kuramadıklarını bilmediklerinden Türkçe’yi kullanmaya ihtiyaç duyarlar. Bir taşla iki kuş’.

Eğer imkanınız var ise, Türkiye’ye yapacağınız ziyaretler de çocuğunuzun ve sizin yıllık Türkçe aşınızı olmanızı sağlayacak ve yine hem sizi hem de çocuğunuzu Türkçe konuşmak konusunda motive edecektir. 

9. ÇOK DİLLİLİĞİN YA DA ANA DİLİNİN ÖNEMİNDEN BAHSEDİN

Yukarıdaki hikayeyle bağlantılı olarak iki dillilik ve ana dilinin önemi rahatlıkla pekiştirilebilir. Çocuklara eğer onların da motive olacağı bir neden verilirse, ana dilinin ve iki dilliliğin önemini daha da iyi anlayacaklardır. 

Çok küçük çocuklar için anlaşılması güç gibi görünse de anne ve babaların bu konudaki tutumları çocuklarına da yansıyacaktır. Siz ne kadar iki dilliliğin ve ana dilini konuşmanın önemi üzerinde durur ve bunun iyi bir şey olduğunu çocuğunuza söyler ve hissettirirseniz, çocuğunuz da Türkçe’ye daha olumlu yaklaşacaktır. 

10. ‘GİZLİ DİLİMİZ’ TAKTİĞİNİ KULLANIN

Bazı çocukların çok ama çok hoşuna giden bir diğer taktik ise çocuğunuza aranızda ‘gizli bir dil’ olduğunu ve bu dili çok fazla insanın anlamadığını, böylece kimsenin anlamasını istemediğiniz şeyleri bu dilde konuşabileceğinizi söylemektir. Çocuklar böyle bir avantajlarının olduğunun büyüdükçe zaten daha da farkına varırlar.

Özellikle yurt dışında yaşıyor ve ana dilinizi aktarmak istiyorsanız, sizin dil ile ilgili tutumlarınız önemli demiştik. Bu sebeple bu gibi bir yöntemi uygularken çocuğunuzun bu dili başkalarından saklaması gereken bir şey olarak görmemesi önemlidir.

ÖZETLEYECEK OLURSAK

Bakalım iki dilli bir çocuk yetiştirmek, çocuğuna Türkçe veya başka bir dili aktarmak için saydığım bu eğlenceli yöntemlerden hangileri uyacak?

Çift dilli çocuğuma nasıl Türkçe öğretirim?” ”Çocuğuma ana dilini nasıl kolaylıkla aktarırım?”

  1. Erkenden başla
  2. Eşini ve yakınlarınla iş birliği içinde ol
  3. Çocuğuna da sorumluluk ver
  4. Evini dil ile donat
  5. Sabah rutini oluştur
  6. Yer ve zaman stratejisini uygula
  7. Sadece o dili konuşan oyuncaklar edin
  8. Akraba ve arkadaşlarla bol bol iletişim kur
  9. Çok dilliliğin önemini vurgula
  10. ‘Gizli dilimiz’ taktiğini kullan

Bu yazıyı çocuğuna Türkçe veya başka bir dili aktarmak isteyen arkadaşlarınızla paylaşmayı unutmayın!

Ayrıca BICIR BICIR’ı Youtube, Instagram ve Facebook’ta takip etmeyi unutma.

Bu yazıyı sevdiysen şunlarla devam et!

-> Çocuğum ana dilini nasıl öğrenir?

-> Çok dilli çocuğumuzla hangi dilleri konuşmalıyız?

-> Oyunla erken dil ve iletişim becerilerini nasıl geliştiririm?

->En güzel çocuk şarkıları ve şarkıların dil gelişimine etkisi

Çok dilli çocuk yetiştirmek, ana dil, ya da başka bir dil aktarımı için gereken motivasyonu ve sürekliliği nasıl sağlarsınız?