Çok dilliler geç mi konuşur? Çift dilli çocukların dil becerileri geride mi olur? Bunların cevabını vermek için çok dillilerin dil gelişimiyle ilgili bazı (genel olarak yanlış bilinen) konularda bilgi sahibi olmamız gerekiyor. Bu yazıda çok dilli çocuk yetiştirmekle ilgili pek çok önemli bilgiyi barındıran ücretsiz bir kaynak da bulacaksınız.

çift dilli çok dilli çocuklar geç mi konuşur

”Oğlum iki yaşında. Anaokulunda Almanca öğreniyor ve evde Türkçe ve Arapça duyuyor. Hâlâ konuşmaya başlamadı. Dilleri karıştıracağı için korkuyoruz. Onunla evde sadece bir dil mi konuşmalıyız?”

‘’Çocuğumun dil gelişimi yaşıtları gibi değil, iki dili birden duyduğu için dilleri gecikti.’’

‘’Çift dilli/çok dilli çocuklar geç mi konuşur? Acaba çocuğum çift dilli olduğu için mi hâlâ konuşmuyor?’’

‘’Çok dilli çocuğumun dil gelişimi gecikti. Neler yapabilirim?’’

çok dilli çocuklar geç mi konuşur

ÇOK DİLLİ ÇOCUKLAR GEÇ Mİ KONUŞUR? Çok dillilikte dil gelişimi.

Çok dilliler geç mi konuşur? Cevap: Hayır.

O zaman çok dillilerin dil gelişimi tek dillilerinki tamamen aynı mı?

Cevap: Yine hayır!

Biliyorum, bu konuyu biraz daha açmam şart. 

Çok dilli çocuğu olan ailelerde genelde dil gelişimiyle ilgili endişeler olabiliyor.

Bazı çok dilli çocuklar da hakikaten geç konuştukları halde almaları gereken destekten mahrum kalıyor. Çünkü onlar ”çok dilli ve çok dilliler zaten geç konuşur, o yüzden onları desteklememize gerek yok” gibi bir algı var.

Bu sorunlar neden kaynaklanıyor? Peki çok dilli çocuklar geç mi konuşur? Çocuğunuz gerçekten geç konuşansa bunu nasıl anlayabilirsiniz?

Bunları anlayabilmek için şimdi okuyacaklarınızı bilmeniz çok önemli.

 

Çok dilli / çift dilli çocuğum

Çok dillilikle ilgili yanlış bilinenler

1. Çok dillilik dil bozukluğuna ya da geriliğine yol açabilir

Ne yazık ki çok duyduğumuz kalıplardan biri de ”çocuğum çift dilli olduğu için dil becerileri geride.”

İşin doğrusu, çift dilli ya da çok dilli olmak dil ve konuşma bozukluğuna ya da geriliğine yol açmaz.

Ama bir tek bu bilgiyle bir çok dillinin olası sorunlarını anlamak mümkün değil. O yüzden, devam edin.

 

2. Çok dillilerin dilleri aynı tek dillilerinki gibi gelişir 

Çok dilli çocuklarla ilgili yapılan en büyük yanlışlardan biri de onların dil becerilerinin aynı tek dillilerinki gibi olmasını beklemektir.

Halbuki bütün gün tek bir dile maruz kalan tek dilli bir çocuğun aksine çok dilli bir çocuk aynı gün içinde iki, üç hatta bazen dört dile birden maruz kalır.

Üstelik çok dilli çocuklar dillerini tek dilliler gibi çok fazla ve farklı kişiden değil, genel olarak daha kısıtlı bir grup tarafından duyabilir.

Bunun yanında bir çift dilli/çok dilli bir çocuğun dil gelişimini etkileyen o kadar çok etmen vardı ki, onun dil gelişimini bir tek dillininkiyle karşılaştırmak çok dilli çocuğa haksızlık olur.

Bu etmenler ne? Peki çok dilli çocukların dil gelişimi neden farklı? Okumaya devam edin.

 

3. Çok dilli çocuklar dillerini birbirine karıştırır

Çift dilli / çok dilli çocuklar aslında dilleri birbirine karıştırmaz.

Çalışmaların gösterdiğine göre çift dilli çocuklar anne karnındayken duydukları farklı dillerin seslerini ayırt etmeye başlarlar.

İki yaşındaki çocuklar bile hangi dili konuştuklarının farkındadırlar ve konuştukları kişiye göre kullandıkları dili ayarlayabilirler.

Peki o zaman bu çok dilliler neden karmakarışık konuşur? Cevabı öğrenmek için okumaya devam edin.

O zaman çok dilli çocuklarla ilgili neler doğru?

1. Çok dilli çocuklarda da her çocuk gibi geç konuşma ve dil bozukluğu görülebilir

Yapılan bir çalışmaya göre iki yaşına gelen çocukların beşte birinin dil gelişimi geride.

Bunların arasında tek dilli çocuklar olabileceği gibi çift ve çok dilli çocuklar da var.

Yani, çok dillilik geç konuşmaya ve dil bozukluğuna yol açmaz dedik ama…

Çok dillilik bir çocuğu bu durumlara karşı da aşılamaz.

 

2. Çok dilli çocukların dil becerileri ile tam olarak aynı değildir

Çok dillilerin dil gelişimi tek dillilerinkiyle hem aynıdır hem de tam tamına aynı değildir.

Neler aynıdır?

Hem tek hem de çok dillilerin ilk kelimelerini 12-15 aylar arasında söylemelerini hem de aylara göre sahip oldukları sözcük dağarcığının benzer olmasını bekliyoruz.

Ama çok dilli miniklerin sözcük dağarcığını sayarken, sadece tek dildeki sözcük sayısını, konuştukları bütün dillerdeki sözcük sayısını dikkate alırız.

Yani bir çocuk iki dilde farklı 5 kelime biliyorsa o çocuğun sözcük dağarcığı 5 değil 10 kelime oluyor.

Genel olarak çok dillilerin sözcük dağarcığı tek bir dile bakıldığında tek dillilerininden daha küçüktür.

Bu farkın ne kadar olacağı kişiden kişiye değişir.

Daha önce çok dillilerin dil becerilerini etkileyen pek çok etmen var demiştim.

Nedir bu etmenler?

Çok dilli bir çocuğun dillerini ne kadar iyi bildiği çocuğun dilleri…

  • ne sıklıkla duyduğuna
  • kimlerden duyduğuna
  • nerelerde duyduğuna
  • ne kadar kullandığına
  • kaç yaşından beri duyduğuna

gibi pek çok farklı etmene göre değişir.

Bu etmenlerin çoğu tek dilliler için geçerli değildir.

çok dilli çocuğum

3. Çok dilli çocuklar dillerini KARIŞTIRMAZ ama…

Kod değiştirirler!

Çok dilli çocukların bir dili konuşurken diğer dilden kelimeleri kullanmasına kod değiştirme denir.

Kod değiştirme, dillerin karıştığının değil, aksine dillerin işlevsel olarak kullanılabildiğinin göstergesidir.

Bunu yapmak demek herhangi bir dil bozukluğu var demek değil, tam tersi diyebiliriz.

Güzel güzel kod değiştirmek çok dillilerin güzel bir özelliğidir ve bunu yaşları ilerledikçe daha da bilinçli olarak yaparlar.

Çok küçük yaştaki çocukların ise kelime dağarcığı da çok küçük olduğundan her dilden karmakarışık bir konuşma ortaya çıkabilir.

Bu gayet normaldir.

Çift dilli çocuğumun geç konuşan olduğunu ya da dil becerilerinin geride olduğunu nasıl anlarım?

1-3 yaş arasında bir çocukta geç konuşma olup olmadığını anlamamızı sağlayacak en belirgin özellik, onların sözcük dağarcığıdır.

Çocuğunuzun dil gelişiminin geride olup olmadığını anlamak için öncelikle onun iki ya da daha fazla diliyle ilgili ufak bir değerlendirme yapmalısınız.

Çocuğunuz eğer her iki dili de aynı anda ediniyor ve dillerde benzer şekilde ilerliyorsa bu iki dilin de gecikip gecikmediğine bakarız.

Eğer çocuğunuzun bir dili baskın diliyse o zaman baskın dildeki özelliklerine bakarız.

Genellikle bu bahsettiğimiz miniklik döneminde baskın dil, evde konuşulan dildir. Çocuk bu dili daha sık duyup kullandığından bu dildeki becerilerinin daha iyi olmasını bekleriz.

Bu durumda da çocuğunuzun dil becerilerinin geride olup olmadığını anlamak için baskın dildeki becerilerilerine bakmamız gerekir.

Çocuklar hangi yaşta kaç sözcük üretir?

Aşağıda görecekleriniz ortalama sayılardır ve çocuktan çocuğa değişir.

Yukarıda bahsettiğim gibi çok dilli çocukların toplam sözcük dağarcığına bakıyoruz.

12 aylıkken -> 2-6 kelime

15 aylıkken -> 10 kelime

18 aylıkken -> 20-50 kelime

24 aylıkken -> 100-300 kelime

 

Peki çocuğum geç konuşansa sözcük üretimi nasıl olur?

Bu durumda doğal olarak çocuğunuzun ürettiği kelime sayısı yukarıdakiler gibi olmayacaktır.

Tek dilliler için geç konuşma kriteri şöyledir:

– 12 aylıkken farklı tonlarla babıldamadıysa

– 18 aylıkken en az 20 kelime üretmiyorsa

– 24 aylıkken en az 50 kelime üretmiyorsa

Çok dillilerde ise bu çok farklı olmasa da çok dillerin dil gelişimi ortalama bir tek dillinin yalnızca birkaç ay gerisinden gelebilir. Ama bu gerilik genel olarak normal dil gelişimi sınırları içindedir.

geç konuşan eğitimi

Geç konuşan çocuklar başka ne gibi özellikler gösterir?

Bir çocuğun üretebildiği sözcükler dışında şunlar da onun bir geç konuşan olabileceğinin habercisidir:

1.  İşaretle göstermediğinizde tek basamaklı basit yönergeleri anlamaz (topu at, kutuyu al, ayakkabını git, bardağı al… gibi)

2. Diğer insanlarla ve yaşıtlarıyla diğer çocuklar kadar çok etkileşim kurmaz. Daha az ilgisi ve göz kontağı olabilir. 

3. Anlatmak istediği her şey için tek bir ses kullanır.

4. Jest ve mimikleri çok iyi kullanamaz.

5. Kendini ifade edemediği için sinirli olabilir.

Çocuğum geç konuşansa sadece tek bir dile mi odaklanalım?

Hayır!

Geç konuşan ya da dil bozukluğu olan bir çocuk dahi birden fazla dili edinebilir.

Ama bu çocukların hem evde konuşulan dilde hem de toplum dilinde daha çok desteğe ihtiyacı olacaktır.

O yüzden eğer çocuğunuz geç konuştuysa onunla kendi dilinizi (ya da azınlık dilini) konuşmaktan vazgeçmek zorunda değilsiniz.

Ne yazık ki pek çok yerde öneriler hala bu yönde, biliyorum.

Sadece çocuğunuz için daha çok destek ve sabır gerekiyor.

ÖZETLEYECEK OLURSAK

Çift dilli çocuklar/ çok dilliler geç mi konuşur?

Cevap: Hayır!

AMA

Çok dilli çocuklar, ilk kelimelerini diğer çocuklar gibi 12-15 aylar arasında üretirler.

Çift dilli/çok dilli çocuklar dillere farklı oranda ve kalitede maruz kaldıklarından konuştukları dillerdeki becerileri de ona göre gelişir.

Bu esnada çocukların farklı dillerden farklı kelimeler bilmesi normaldir. O yüzden de sözcük dağarcıkları konuştukları dillerin toplamı olarak sayılır.

Dilleri ”karıştırarak” konuşmaya kod değiştirme denir ve bu çok normaldir. 

Çok dillilerde bir ya da daha fazla dilin baskın dilden daha zayıf ve geride olması normaldir. Çocuğun en çok duyduğu ve kullandığı dil genel olarak baskın dildir. (Erken yaşlarda genelde evde konuşulan dil, anaokulu ya da okul zamanı ise genelde toplum dili baskın dil olur.)

Çok dillilerde de tek dillilerde olduğu gibi geç konuşma ve dil bozukluğu görülebilir.

Gecikmiş dil ya da geç konuşma sadece bir dilde değil, çocuğun konuştuğu bütün dillerde ya da baskın dilinde görülmelidir.

Çocuğunuz bir geç konuşansa bu sadece tek bir dili edinmesi gerekiyor anlamına gelmez. Geç konuşan çocuklar da birden fazla dili edinebilir. 

 

Sizde durumlar nasıl? Çok dilli çocuğunuzun konuşmasında bir gecikme var mı? Sizce bu gerçekten gecikme mi yoksa başka bir mesele mi?

Benden daha fazla öğrenmek için:

Okumaya devam et!

geç konuşma hakkında her şey. çocuğun geç konuşan mı?
çok dilli çocuk yetiştirirken nasıl bir yol izlemeliyim
Çocuğuna ana dilini öğretmenin yolları.

Her yerde takip et, daha çok öğren!

Buket ile Bıcır bıcır YouTube
bicirbicir instagram
Facebook

 Facebook'ta bize katıl!

BICIR BICIR ailesine katıl
Dil gelişimi ve geç konuşma hakkında konuşalım Facebook grubu
Çok Dilli Çocuk Yetiştirmekle İlgili Her şey Facebook grubu