Yer ve zaman aile dil politikası, çok dilli çocuk yetiştiren aileler için en popüler yöntem olacağa benziyor. Neden mi? Çünkü bu yöntem farklı birçok aile için uygulanabilir, esnek bir yöntem. Yer ve zaman politikasını kimler kullansın, nasıl uygulayalım, uygularken nelere dikkat edelim? Hepsi bu yazıda. 

Ayrıca çift dilli/çok dilli çocuk yetiştiriyorsanız, aile dil planınızı yapmanız için hazırladığım ücretsiz kaynağı da indirmeyi unutmayın.

yer ve zaman aile dil politikası /stratejisi hakkında her şey

Çok dilli çocuk yetiştirirken uygulayabileceğiniz aile politikalarından yer ve zaman politikasını biraz daha açalım. 

Neden mi?

Çünkü bu politika son zamanlarda ”çok dilli çocuk yetiştirirken nasıl bir yol izleyelim?” diyenlerin en çok sorduğu ve kullanmak istediği politikalardan biri. Bu üzerine çok da araştırma yapılmamış aile dil stratejisi ilerde en popüler strateji olacağa benziyor.

Neden mi?

Çünkü bu politika hem diğerleriyle birlikte kullanılabiliyor, hem de artık pek çok hanede bir değil, iki değil, üç hatta dört (ve belki de daha fazla) dil konuşuluyor ve bu politika bu kadar çok dili birden duyan ve edinen çocuklar için birebir.

Bu tarz ailelerde hangi dilin ne zaman ve ne kadar konuşulacağı büyük bir soru işareti. Bu soru işareti çözülse bile dillerde sürekliliği sağlamak ve kafanızın çok karışmaması da zor.

Ayrıca pek çok ailenin çocuğuna evde konuşulmayan bir dil aktarmak istediğini (mesela İngilizce) biliyoruz. Bu aileler çocuklarına başka bir dil öğretirken çocuklarının ana dili edinme sürelerinden de geri kalmasını istemiyorlar. Bu da tabii ki onları sorgulamaya itiyor. Peki bunu nasıl başaracağız?

Yurt dışında yaşayan birçok aile ise çocuklarının unuttuğu ya da unutmakta olduğu ana dilini çocuklarına bir şekilde tekrar kazandırmak istiyorlar ve bunu hangi yöntemle yapacaklarını tam bilmiyorlar.

İşte yer ve zaman politikası burada imdadınıza yetişiyor ve sizi bütün bu kafa karışıklığı, çocuğa dili kazandırma ve süreklilikle ilgili problemlerden kurtarıyor. (Ya da kurtarmak için size ışık tutuyor diyelim.)

yer ve zaman aile dil politikası

Yer ve Zaman Aile Dil Politikası Nedir?

Yer ve zaman aile dil politikası, belli dillerin çocuklar sadece belli yer ya da zamanlarda kullanılması demektir. 

 

Dilin belli zamanlarda kullanılması örneğin şu şekillerde olabilir:

  • Bir dilin hafta içi, diğerinin hafta sonu konuşulması
  • Bir dilin sabahları, diğerinin öğleden sonra konuşulması
  • Bir hafta bir dilin, diğer hafta diğer dilin konuşulması
  • Bir dilin bir ay, diğerinin diğer ay konuşulması 
  • Belli aktivitelerde belli dillerin konuşulması

gibi.

Dilin belli yerlerde kullanılması şu şekillerde olabilir:

  • Evin bir odasında sadece bir dilin konuşulması
  • Odanın bir köşesinin sadece bir dile ayrılması
  • Evde bir dilin dışarıda başka bir dilin konuşulması

gibi.

Yer ve zaman dil politikası kimler için çok uygun?

 

Yer ve zaman aile dil politikasının en güzel yanlarından biri de bir ebeveyn-bir dil ya da evde azınlık dili diğer geleneksel dil politikalarının uygun olmadığı ailelerin imdadına yetişmesidir. 

Bu ailelerden biri siz misiniz?

Bakalım.

Çocuklarıyla bir dili konuşup kendi aralarında başka bir dil konuşan anne-babalar. Mesela anne çocukla Türkçe, baba Hollandaca konuşur ve anne-baba kendi aralarında İngilizce konuşurlar. Kendi aralaında konuştukları dili ailenin ortak dili yapmak ama yine de ana dillerini çocuklarına öğretmek isterlerse ne yapacaklar?

Çocuklarına başka bir dil edindirmek isteyenler. Örnek verelim: Türkiye’de yaşadığı halde çocuğuna İngilizce de edindirmek için arada bir çocuğuyla İngilizce konuşmak isteyenler. 

Evde birkaç dili birden konuşulan aileler. Yani, sadece iki değil üç, dört dilin birden konuşulduğu haneler. Hangi dili, ne zaman ve ne kadar konuşacaklar?

Kendileri de birden fazla dili konuşan ebeveynler. Mesela, kendisi ana dili olarak hem Türkçe hem Almanca konuşan bir anne ya da baba çocuğuna bu iki dili de edindirmek istiyor. 

Çocuğuyla bir dili aynı anda öğrenmeye başlayan ebeveynler. Örneğin, yurt dışına taşındınız ve siz de o ülkenin dilini öğreniyorsunuz. Ama henüz çok iyi konuşamasanız da bu dili çocuğunuzla pratik etmek istiyorsunuz. 

Çocuğuna tek başına başka dili kazandırmak isteyen bekar anne ya da babalar. Eşsiz olarak çocuk büyütürken de çocuğa başka dilleri edindirmek mümkün olmalı, değil mi? 

Ve dahası.

Gördüğünüz gibi bu aile dil politikası çok güzel, esnek ve pek çok duruma uyarlanabilir.

çift dilli/çok dilli çocuk yetiştirmekle ilgili her şey

Size uygun olan düzenlemeyi nasıl yapmalısınız

Bu tamamen çocuğunuzun dil hedeflerine ve elinizde olan imkanlara bağlıdır.

Yer ve zaman politikasını tam olarak nasıl kullanacağınızı sizi tanımayan biri olarak size söyleyemesem de bu ikisini nasıl kullanabileceğiniz konusunda sizi yönlendirebilirim.

Öncelikle çocuğunuzun hedef dilleri neler? Çocuğunuz bu dilleri ne kadar iyi edinmeli? Ayrıca, çocuğunuz bu dilleri ne kadar iyi anlamalı, konuşmalı ya da yazmalı?

Bunların hepsi çok önemli faktörler.

Bu soruları cevapladıktan sonra elinizde olan imkanlara bakalım.

Siz hangi dilleri konuşuyorsunuz, evde hangi diller konuşuluyor, dışarda hangi diller konuşuluyor? 

Evinizi, zamanınızı ya da çocuğunuzun bulunduğu ortamları hedef dillere göre nasıl düzenleyebilirsiniz?

Özellikle çocuğunuza evde konuşulmayan yeni bir dil öğretecekseniz ya da eşinizle aranızda konuştuğunuz dili de tanıtmaya başlayacaksanız, bu dili konuşmaya uygun yerler ve zamanlar neler olabilir?

Yer ve Zaman Politikasını Kullanıyorsanız nelere dikkat etmelisiniz

 

Bu politikayı kullanıyorsanız dikkat etmeniz gereken bazı durumlar var. Böylece hem çocuğunuzun hedef dillerde yeteri kadar dil fırsatına sahip olacağını garanti edebilir, hem de çocuğunuz için baskıyla değil, eğlenceli ve mutlu dil fırsatları yaratabilirsiniz.

 

1. Gerekirse alıştırarak başlayın

Eğer çocuğunuza bir anda hiç kullanmadığınız ya da çok sık kullanmadığı yani çocuğunuzun çok aşina olmadığı bir dili öğretecekseniz yer ve zaman politikasını kullanırken bu işe yavaş yavaş başlayın.

Bu dil, çocuğunuzun ana dili de olsa. Eğer çocuğunuz o dile çok hakim değilse en iyisi kadem kademe gitmektir. 

Eğer amacınız her gün akşamları belli bir dili konuşmaksa belki buna önce iki gün olarak başlayın ve yavaşça artırın.

 

2. Diller arası geçişler için belli rutinleri kullanın

Çocuklar rutinleri çok sever. Rutinler onları rahatlatır.

Bizim için küçük olan değişimler çocuklar için büyük olabilir. Bu büyük değişimler çocuklar için zorlayıcı olabilir. 

Özellikle bu politikayı zamana göre düzenliyorsanız size bazı önerilerim var.

Miniklerin zaman algısı bizimki gibi değildir. Yani onlara ‘’10 dakika sonra’’ ‘’akşamüstü’’ gibi şeyler söylemek çok bir şey ifade etmez. 

O yüzden bir dilden diğerine geçerken şu tarz yöntemleri kullanabilirsiniz:

  • Her zaman belli bir şarkıyı söylemek ya da dinlemek
  • Diller arası geçişi oyunlaştırmak
  • Bir dili konuşurken o dile özel bir kıyafet giymek (bu bir eşarp ya da gözlük de olabilir)

Bu gibi yönemlerle çocuğunuzu da bu değişime hazırlamış olacaksınız.

Aklınıza daha yaratıcı şeyler geliyor mu? Yorumlara yazmayı unutmayın.

Oku: En Güzel Çocuk Şarkıları ve Dil Gelişimi

3. Mekanları düzenleyin

Ne demek bu?

Yani eğer bu politikayı kullanırken özellikle yerlere göre dili değiştiriyorsanız, örneğin bir odada sadece belli bir dili konuşuyoranız, o odayı o dili hatırlatacak şeylerle donatmaya ne dersiniz?

Eğer bir odada ya da köşede hep İngilizce konuşuyorsanız, çocuğunuza ve size bunu hatırlatacak her türlü obje, bayrak, poster ya da renk kullanabilirsiniz.

Bu da sizin yaratıcılığınıza kalmış.

 

4. Süreklilik ve kararlılık önemli

Eğer bu yola baş koyduysanız bu işi sürekli ve kararlı bir şekilde yapın.

Eğer o oda sizin Almanca konuşma odanızsa ya da hafta sonlarınız sadece Fransızca içinse bu konuda kararlı ve tutarlı olun. 

Aynı şey ana diliniz için de geçerli. Bunu hep söyledim yine söylüyorum. Ana dilinde tutarlılık ve süreklilik çok ama çok önemli.

Daha önce dediğim gibi belki de yeni bir dili yavaş yavaş getireceksiniz. Planınızı uygularken bunu yavaş da yapsanız tutarlılık önemli.

Ama ya çocuğunuz zorlanırsa ve bu onda stres yaratırsa?

5. Çocuğunuz için en iyisini siz bilirsiniz

Çocuğunuz için en önemli şey sizinle iyi iletişim kurabilmesi. Çocuğunuzun sizinle iletişim kurabileceği ve onun rahat ettiği dilde konuşabileceği zamandan asla ve asla çalmak istemiyoruz

Özellikle de bu ana diliyse, ana dilini desteklemenin ne kadar önemli olduğunu zaten her fırsatta söylüyorum.

Bazı aileler de unutulan ana dilini çocuğa tekrar kazandırmak için yer ve zaman politikasını uygulayabilir.

Çocuğunuzun stres altında olmadığını, eğlenerek öğrendiğini bilmeniz çok önemli. 

Eğer bir dil çocuğunuz için yepyeniyse, bu dili çocuğunuza yavaş yavaş alıştırmanın sebeplerinden biri de bu.

Bir çocuğun bir dili konuşmak istememe nedenlerinden biri de o dili çok iyi bilmemesi ya da o dili kullanmaya ihtiyacı olmamasıdır.

Bu politikayı kullanarak dili eğlenceli bir hale getirmek sizin elinizde.

Çocuğunuzun o dildeki becerileri iyi değilse onu strese sokmak yerine öncelikle sadece dinleme ve anlamaya yönelik aktiviteleri seçin.

Çocuğunuzdan bir anda çok şey beklemek yerine ona belli rutinleri kullanarak iletişim kurması için zaman ve alan yaratın.

Çocuğunuz için en iyisini siz bilirsiniz.

Bu politikayı uygularken çocuğunuza baskı yapmak yerine onu da bu oyunu severek oynayan bir katılımcı haline getirin.

BAK: Oyun ve Dil Gelişimi

ÖĞREN: YouTube kanalımda eğlenceli dil gelişime yöntemlerini görebilirsin!

 

6. Çocuğunuza da sorumluluk verin

Çocuğunuza da bu politikayı kullanmakla ilgili sorumluluk vermeye ne dersiniz?

Mesela eğer belli bir odayı ya da hafta sonlarını o dili konuşmak için seçtiyseniz, bu kurala uymadığınızda çocuğunuzun sizi uyarması için onu cesaretlendirin.

Çocuğunuza sorumluluk verdiğinizde o da kendini bu önemli durumun pasif bir katılımcısı değil, bir parçası olarak hissedecek.

aile ve ev

Yer ve Zaman Dil Politikasıyla İlgili Başka Ne Söyleyebiliriz

Yer ve zaman aile dil politikasının bazı zorlukları yok değil.

Bu zorluklardan bir tanesi, bu politikanın aileye doğal gelmemesi olabilir. O yüzden de bu politika oldukça iyi planlanmalı. 

Emin olun, bir süre sonra planınız oturtur ve çevre düzenlemesi de yaparsanız, bu politikayı kullanmak çok daha kolay olmaya başlayacak.

Bu stratejinin bir diğer zorluğu da ilk etapta hangi dili ne kadar kullanacağınızı bilmemeniz olabilir. Yani eğer çocuğunuzun üçüncü bir dil öğrenmesi gerekiyorsa bu dili ne kadar duymalı ve kullanmalı?

Bu ikisi için de imdadınızı dil hedefleri ve aile dil planı yetişiyor.

Bu politikayı iyi kullanabilmek için çocuğunuzun dil hedeflerini belirleyip elinizdeki imkanlar neler diye bakabilmeniz çok önemli.

Böylece hem çocuğunuzla kullandığınız dillerde çok daha net olacak hem de çocuğunuzun dil hedeflerine karşı çok daha bilinçli adımlar atmış olacaksınız. 

Aile Dil Politikamız

Sizin aile dil politikanız nedir? Kesin bir aile politikanız var mı yoksa hala düşünüyor musunuz?

Peki yer ve zaman politikasını ne şekilde kullanacaksınız?

Umarım bu yazı sizin için aydınlatıcı olmuştur. 

Bu yazıyı yararlı olacağını düşündüğünüz arkadaşlarınızla paylaşmayı unutmayın. 

BENDEN DAHA FAZLA ÖĞRENMEK İÇİN:

Okumaya devam et!

iki dillilik çok dillilik aile dil politikası ve stratejisi
Çocuğunla devamlı Türkçe / ana dilini konuşabilmen için 10 tavsiye, motivasyon ve süreklilik
Çocuğuna ana dilini kazandırmanın yolları
çok dilli çocuk yetiştirirken nasıl bir yol izlemeliyim

Sosyal medyada takip et!

Buket ile Bıcır bıcır YouTube
bicirbicir instagram
Facebook

 Facebook’ta bize katıl!

BICIR BICIR ailesine katıl
Dil gelişimi ve geç konuşma hakkında konuşalım Facebook grubu
Çok Dilli Çocuk Yetiştirmekle İlgili Her şey Facebook grubu